Mundus Latinus: A Course in Practical Latin/Lectio VII: Portus Mercātōrius
Portus Mercātōrius: Navigating Port Administration
[edit | edit source]Praefatio
[edit | edit source]Tū, prōcūrātor monastēriī, rēs in portū administrandās cūrās. Officiālibus mercēs omnium mercātōrum īnspiciendae sunt et vectīgālia colligenda sunt, sed tū prīvilegia monastēriī dēmōnstrāre potes. Nam vīnum et thūs, litterīs sacrīs exhibitīs, sine vectīgālī portantur. Docūmenta dīligenter cūranda sunt: Probandae sunt tabulae quae dēmōnstrant vīnum prō Missā, nōn prō hospitiō monastēriī, ēmendum esse.
Prīvilegia probanda sunt, litterae signandae sunt, et magistrātūs adeundī sunt - praesertim cum dubia dē mercibus oriuntur. Nam officiālēs rogant: "Hocne oleum olīvārum tam pretiōsum vērē prō lampadibus sacrīs emendum est, an prō culīnā??" Sed memorā: quod ecclēsiam dītat etiam Dominum dītat.
As procūrātor for your monastery, you must navigate the complex world of port administration to ensure your house's trading privileges are properly exercised. While the port officials carefully examine every merchant's goods (mercēs īnspiciendae sunt) and collect duties (vectīgālia colligenda sunt), you must demonstrate which shipments qualify for religious exemption. It's essential to maintain detailed records proving that wine truly is for the Mass, not the monastery's guest house.
Your role requires careful attention to documentation. Every exemption must be justified (prīvilegium dēmōnstrandum est), all papers must be properly sealed (litterae signandae sunt), and appropriate officials must be visited (magistrātūs adeundī sunt) - especially when questions arise about whether that expensive olive oil is genuinely intended for the church's lamps rather than the kitchen. Although, in the end, what profits the Church profits the Lord.
Learning objectives
[edit | edit source]Dē Mercātōribus Hōnestīs
[edit | edit source]Stephānus mercātor, vir bonus et honestus, cum uxōre Gertrūde sollicitus sedēbat. Per annōs multōs vīnum sine fraudē vendiderat, aquam numquam admiscēns, pretiōs iūstōs solvēns. Sed nunc commercium eius labābātur, mercātōrēs fraudulentī omnēs locōs occupābant, et tribūta crēscēbant.
Gerardus, prōcūrātor monastēriī, erat vir quem mercātōrēs regionis bene nōverant, nam saepe ad eum dē rēbus spirituālibus et conscientiā consulendā veniēbant. Monastēriī officiālis, omnēs eum reverentiam habēbant propter pietatem et sapientiam caelestem. Semper ad dīvinam providentiam et salūtem animārum respiciēbat. Stephānus et Gertrūdis, necessitāte urgente, ad eum pervēnērunt.
"Adiuvā nōs," inquit Stephānus, "nam nēminem alium habemus cui cōnfīdāmus. Tū omnēs commerciī viās novistī."
Gerardus, oculīs mīsericordibus et fronte serēnā Stephānum allocūtus est. Manus suas humiliter composuit, vōcem lenem adhibēns.
"Frāter mī sororque," inquit, "certē vōs adiuvandī estis. Sed magnopere cōgitāvī dē vīnō quod emere cupimus. Nōnne vīnum saepe est tentātiō? Luxuria in calice latet, animās nostras ab altioribus rebus distrahēns."
Stephānus, attentē audiēns, paululum obstipuit. Gertrūdis quoque stupēbat, oculōs lātē aperiens.
Gerardus continuāvit, voce suāvī: "Dēnique, num decet ecclesiasticōs vīnum mercārī? Nōnne pauperēs sustentārī dēberent, potius quam vīnō solvere?"
"Sine vīnō," respondit Gertrūdis, "quid dē Missā celebrandā? Quid dē hospitibus excipiendīs?"
Gerardus submissē subriīsit. "Nōn sine vīnō. Sine solvit. Ad firmanda monastēriī nostrī fundāmenta portābitur, nōn ad exhauriendum aerārium nostrum," inquit Gerardus subrīdēns. "Causā orātiōnum fundendārum, nōn causā capitum implendōrum. Dīvīna providentia semper viam ostendit. Audi mē: Deus ipse nōs docuit quōmodō hoc agere debeāmus. Sīcut Iesu, vīnum ex nūllā faciāmus."
"Quōmodō?" interrogāvit Stephānus.
"Ratiōnēs ad īnspiciendum parātae esse dēbent," monuit Gerardus, "et sigilla recognōscenda sunt. Ars caelestis sapientiae in arte documentandī iacet. Ūnum dolium grātiā dīvīnā accipiemus," explicāvit Gerardus, "et tū novem dolia tuā per nostram ecclesiasticam immūnitātem portābis. Nihil dē vectīgālī solvendō cōgitandum erit—nam quid est vectīgal nisi oppressiō pauperum?"
Gertrūdis, paululum haesitāns, rogāvit: "Estne hoc lēgitimum? Morāle?"
Gerardus, manūs ad caelum tollēns, exclāmāvit: "Imō, dīvīnum! Nōnne scriptum est: 'Quaerite et inveniētis'? Nos quaerimus, et Deus respondet! Nōnne Christus ipse docuit nōs sapientēs esse sīcut serpentēs et simplicēs sīcut columbae?"
Stephānus et Gertrūdis, captī eloquentiā et pietāte Gerardī, in genua prōlāpsī sunt. Manūs componēntēs, tremēntēs in cōnspectu Dominī, preces ferventer effūdiunt.
Multae rēs agendae erant: pecūnia numeranda, testimōnia dīvīna scrībenda, dolia ad glōriam Deī dēstināta prōbantia, et documentī signandī ad quaestōrēs mittendī. Gerardus, grātiā dēmōnstrandī suam perītiam, omnēs rēs sine ērrōre perfēcit. Litterīs celeriter scriptīs, sigillīs appositīs, conventum est. Novem mercātōrī per potestātem pecūniae, ūnum monastēriō cum grātiā dīvīnā.
Post quadrāgintā diēs et quadrāgintā noctēs, vīnum advēnit et Stephānus et Gertrūdis novem dōlia sustulērunt. Gerardus decimum ad Abbātem suum misit, quī hāc prōvidentiae dispositiōne maxime dēlectātus est. Et sīc, artibus religōsīs ūtendō et litterīs falsīs scrībendīs, rēs ad fīnem bonum—vel saltem lucrōsum—dūcenda erat. Tam mercātor uxorque quam virī religiōsī ā suīs angustiīs līberātī sunt. Deō grātiae!
| Costs with Duty Paid | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Who | Barrels | Price per Barrel (Before Tax) | Price per Barrel (With Duties) | Duties (20%) | Total Cost |
| Monks | 1 | 1,000 solidi | 1,000 solidi | 0 solidi | 1,000 solidi |
| Merchant | 9 | 1,000 solidi | 1,200 solidi | 1,800 solidi | 10,800 solidi |
| Total Base Price | 10,000 solidi | 11,800 solidi | |||
| Costs with Duty Avoided | |||||
| Who | Barrels | Price per Barrel (Before Duty) | Price per Barrel (Negotiated) | Duty Paid | Total Paid |
| Monks | 1 | 1,000 solidi | 0 solidi | 0 solidi | 0 solidi |
| Merchant | 9 | 1,000 solidi | 1,111 solidi | 0 solidi | 10,000 solidi |
| Total Base Price | 10,000 solidi | 10,000 solidi | |||
| Total Savings (Compared to Duty-Paid Scenario) | 1,800 solidi | ||||
Grammar to be Covered
[edit | edit source]- Gerunds and gerundives for expressing necessity and obligation
- Ablative absolute constructions
- Review of basic forms in a commercial context
Gerundive Formation and Use
[edit | edit source]When dealing with port officials, many things must be done. The gerundive expresses necessity or obligation:
Formation
[edit | edit source]- First conjugation (-āre): stem + -ndus (ex: declarāre → declarandus)
- Second conjugation (-ēre): stem + -ndus (ex: vidēre → videndus)
- Third conjugation (-ere): stem + -endus (ex: mittere → mittendus)
- Fourth conjugation (-īre): stem + -iendus (ex: audīre → audiendus)
Each gerundive must agree with its noun in gender, number and case, just as port documents must agree with their seals:
| Case | Masculine | Feminine | Neuter |
|---|---|---|---|
| Nominative | declarandus | declaranda | declarandum |
| Genitive | declarandī | declarandae | declarandī |
| Dative | declarandō | declarandae | declarandō |
| Accusative | declarandum | declarandam | declarandum |
| Ablative | declarandō | declarandā | declarandō |
Gerund Formation and Use
[edit | edit source]Rather as monks must find multiple ways to describe wine shipments as "liturgical necessities," the gerund gives us multiple ways to describe actions. Unlike the gerundive, the gerund is a verbal noun:
Formation
[edit | edit source]Add to the present stem:
| Case | Endings | Example | Translation |
|---|---|---|---|
| Nominative | -- | -- | (use infinitive) |
| Genitive | -ndī | causā probandī | for the sake of proving |
| Dative | -ndō | computandō | for calculating |
| Accusative | -ndum | ad īnspiciendum | for inspecting |
| Ablative | -ndō | in scrībendō | in writing |
The dative gerund is rare, like honest declarations of spice imports.
Common Prepositional Uses
[edit | edit source]- causā/grātiā + genitive: for the sake of
- probandī causā (for the sake of proving)
- ad + accusative: purpose
- ad testimōnium dandum (for giving evidence)
- in + ablative: in/by/through
- in computandō (in calculating)
Ablative Absolute Formation and Use
[edit | edit source]Sometimes circumstances change suddenly - a customs official arrives, a seal needs verification, a wine barrel mysteriously leaks. The ablative absolute helps us describe these circumstances:
Formation
[edit | edit source]Two parts in the ablative case:
- Noun/pronoun + participle
- litterīs īnspectīs (with the letters having been inspected)
- sigillō positō (with the seal having been placed)
- Noun + noun/adjective
- marē turbidō (with the sea being rough)
- abbāte absentī (with the abbot being absent)
Common Uses
[edit | edit source]- Time
- sole orientī (at sunrise, when customs officials are sleepiest)
- Circumstance
- litterīs recognitīs (with the documents verified, though perhaps not read too carefully)
- Cause
- tempestāte ortā (because a storm had arisen, while various goods are destroyed)
- Condition
- pecūniā solūtā (with the money having been paid, though perhaps not the official amount)
Note: The ablative absolute must be independent of the main clause, like a monastery's accounts from reality
Essential Grammar Forms
[edit | edit source]Gerundives
[edit | edit source]Port Requirements:
- For all merchants:
- mercēs declarandae sunt (goods must be declared)
- vectīgālia solvenda sunt (duties must be paid)
- litterae exhibendae sunt (documents must be shown)
Religious Exemption Requirements:
- For monastery officials:
- prīvilegia dēmōnstranda sunt (privileges must be demonstrated)
- sigilla recognōscenda sunt (seals must be verified)
- testimōnia praebenda sunt (evidence must be provided)
Gerunds
[edit | edit source]Port Activities:
- ad īnspiciendum (for inspecting)
- causā probandī (for the purpose of proving)
- in computandō (in calculating)
Documentation Activities:
- ad testificandum (for testifying)
- grātiā dēmōnstrandī (for the sake of demonstrating)
- in scrībendō (in writing)
Ablative Absolutes
[edit | edit source]Procedural Steps:
- litterīs īnspectīs (with the letters having been inspected)
- sigillīs recognitīs (with the seals having been verified)
- testimōniīs datīs (with evidence having been given)
Status Updates:
- nāve appulsā (with the ship having arrived)
- mercibus exhibitīs (with goods having been shown)
- pecūniā remissā (with money having been returned)